Nr 5
(styczeń 2013)

Naruszenie nietykalności cielesnej - przestępstwo określone w przepisie art. 217 k.k.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 217 kodeksu karnego:

Art. 217. § 1. Kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza jego nietykalność cielesną, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 2. Jeżeli naruszenie nietykalności wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.

§ 3. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.

Naruszeniem nietykalności cielesnej jest każde bezprawne dotknięcie innej osoby lub inny krzywdzący kontakt fizyczny, które są obraźliwe, krzywdzące, kłopotliwe. Naruszenie nietykalności cielesnej nie musi wywoływać bólu. Zazwyczaj zachowanie sprawcy polega na bezpośrednim działaniu na ciało innej osoby (m.in. przez uderzenie, uszczypnięcie, szarpanie za włosy, oplucie, polanie wodą) lub na pośrednim działaniu np. nastraszenie kogoś, kto cofając się uderza o ścianę.

Zgodnie z brzmieniem wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, "Naruszeniem nietykalności cielesnej są wszystkie czynności oddziałujące na ciało innej osoby, które nie są przez nią akceptowane. Naruszenie nietykalności cielesnej nie musi łączyć się z powstaniem obrażeń, jednakże musi mieć ono wymiar fizyczny" (wyrok z dnia 09.08.2012r., sygn. II AKa 137/12, Lex nr 1217652).

Z kolei Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 11.02.2004r., wskazał, iż "Strzał z pistoletu startowego z odległości około 30 cm od twarzy ofiary jest oczywiście naruszeniem nietykalności cielesnej. Czyn taki nie powoduje żadnych uszkodzeń ciała, a tylko przejściowe dolegliwości, jak pieczenie skóry czy podobne" (wyrok z dnia 11.02.2004r., sygn. II AKa 3/04).

Następna strona





Nr 5
(styczeń 2013)

Warto zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 02.03.2010r., sygn. WA 1/10, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, iż odpychanie kogoś, nie powoduje naruszenia nietykalności cielesnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd podaje, iż "Takie wyrażenia jak 'uderzenie', 'pchnięcie', 'odepchnięcie' mają, po pierwsze, odmienne znaczenie, a po wtóre, cechują się - odpowiednio - zwiększającą się aktywnością sprawcy, nasileniem jego złej woli, a także zamiarem. Nie bez powodu zatem ustawodawca wyszczególnił wprost określone w art. 217 § 1 k.k. znamię 'uderza', a większość komentatorów jako przykład znamienia 'w inny sposób narusza (...) nietykalność cielesną' podaje pchnięcie człowieka. Odpychanie natomiast, tego drugiego znamienia (z art. 217 § 1 k.k.) nie wypełnia."

Naruszenie nietykalności cielesnej może pozostawić nieznaczne ślady na ciele w postaci zadrapań, obrzęków, sińców. Jeżeli obrażenia będą znaczne, wówczas sprawca może odpowiadać za przestępstwo spowodowania uszczerbku na zdrowiu stypizowane w przepisach art. 156 lub 157 k.k. (ciężki, średni lub lekki uszczerbek). W przypadku fizycznego znęcania się sprawca będzie odpowiadał za przestępstwo określne w przepisie art. 207 k.k.

Przestępstwo naruszenia nietykalności jest przestępstwem powszechnym i umyślnym (zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym). W sytuacji, gdy miała miejsce prowokacja lub retorsja (art. 217§2), obejmująca naruszenie nietykalności cielesnej w odpowiedzi na zniewagę słowną lub na naruszenie nietykalności cielesnej, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.


Tryb ścigania

Przestępstwo określone w przepisie art. 217 §1 k.k. jest ścigane z oskarżenia prywatnego, z wyjątkiem typów szczególnych naruszenia nietykalności cielesnej ściganych z urzędu, a to: naruszenia nietykalności funkcjonariusza publicznego (art. 222 k.k.) oraz w części wojskowej kodeksu karnego - naruszenia nietykalności podwładnego (art. 351 k.k.).


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl