Nr 45
(maj 2016)

Rodzaje zarządzeń Sądu ograniczających władzę rodzicielską zawartych w artykule 109 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy

Zarządzenia ograniczające władzę rodzicielską w trybie art. 109 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, podejmowane przez Sąd w sytuacji, gdy dobro dziecka jest zagrożone mogą dotyczyć w szczególności:

  1. zobowiązania rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania (np. posyłania do szkoły, zajęcia leczeniem dziecka itd.), w szczególności do pracy z asystentem rodziny, realizowania innych form pracy z rodziną, skierowania małoletniego do placówki wsparcia dziennego, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub skierować rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.
  2. określenia jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun.
  3. poddania wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego. Nadzór polega m.in. na odwiedzaniu małoletniego w domu w celu zorientowania czy wydane zarządzenie przynosi oczekiwany skutek, czy nastąpiła poprawa w wychowaniu dziecka, czy jego dobro nadal jest zagrożone itd.
  4. skierowania małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi. W praktyce jest to umieszczenie dziecka w internacie oraz skierowanie do Ochotniczego Hufca Pracy. Odwiedziny dziecka odbywają się zgodnie z regulaminem danej placówki. Koszt pobytu dziecka w internacie obciąża z reguły rodziców, zaś w Ochotniczych Hufcach Pracy małoletni sam zarabia na swoje utrzymanie.
Następna strona





Nr 45
(maj 2016)
  1. zarządzenia umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzenia tymczasowo pełnienia funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzić umieszczenie małoletniego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej. W razie wydania zarządzeń opisanych w pkt 5, rodzice mają m.in. obowiązek interesować się dzieckiem, prawo do odwiedzin dziecka, informowania sądu o dostrzeżonych uchybieniach itd.
  2. powierzenia zarządu majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.

Celem ograniczenia władzy rodzicielskiej w trybie przepisu art. 109 k.r.o., jest ochrona dziecka oraz pomoc rodzicom niewłaściwie wykonującym władzę rodzicielską. Nie jest to więc środek represyjny, mający na celu „ukaranie” rodziców. Ograniczenie władzy rodzicielskiej może dotyczyć obojga rodziców, albo tylko jednego z nich, podobnie jak może być zastosowane do wszystkich dzieci albo do niektórych. W przypadku gdy mimo zastosowanej pomocy, nie ustały przyczyny zastosowania pkt 5, w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem, sąd może pozbawić ich władzy rodzicielskiej, a to na podstawie art. 111 §1a k.r.o.

Konwencja z dnia 20.11.1989r o prawach dziecka ustanawia jednym z praw dziecka prawo do wychowania w swojej naturalnej rodzinie, stąd zarządzenia zmierzające do zmiany środowiska dziecka i odłączenia od rodziny, jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, powinny być stosowane wówczas, gdy „inne zarządzenia nie dały pożądanego wyniku albo, gdy z uwagi na szczególne okoliczności sprawy można uznać, że takiego wyniku nie dadzą i zachodzi potrzeba odseparowania dziecka od rodziców przejawiających konsekwentnie negatywną postawę rodzicielską” (wyrok SA w Białymstoku z dnia 28.10.2010r., I ACa 458/10).

Podkreślić należy, że w trybie art. 109 k.r.o. zarządzenia nie są podejmowane w sprawach błahych, ale gdy dobro dziecka jest poważnie zagrożone. Sąd może wydać te zarządzenia zarówno z urzędu, jak i na wniosek rodziców i wydać odpowiednie zarządzenie, gdy spełnione są przesłanki.

Następna strona





Nr 45
(maj 2016)

Zarządzenie umieszczenia małoletniego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno – opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zawarte w punkcie 5, mogą dotyczyć np. wykonania koniecznego zabiegu operacyjnego, umieszczenia dziecka w sanatorium.

Zarządzenia mogą również dotyczyć, gdy dobro dziecka tego wymaga, pobrania krwi dziecka poniżej 13 roku życia dla celów leczniczych, pobrania krwi do sprawy o prawo stanu (np., o zaprzeczenie ojcostwa), złożenia w imieniu małoletniego wniosku o ściganie sprawcy przestępstwa.

Niniejszy artykuł obejmuje stan prawny na dzień wydania Biuletynu Prawnego. W każdej konkretnej sprawie warto zwrócić się do prawnika- radcy prawnego lub adwokata.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl